Mis ýüzler üçin iň täsirli antimikrob materialdyr.
Adamlar müňlerçe ýyl bäri, mikroblar ýa-da wiruslar barada bilmänkäler, misiň zyýansyzlandyryjy güýji barada bilýärdiler.
Misiň infeksiýany öldürýän serişde hökmünde ilkinji gezek ulanylmagy taryhdaky iň gadymy lukmançylyk resminamasy bolan Smitiň Papirusyndan gelip çykýar.
Biziň eýýamymyzdan öňki 1600-nji ýyla çenli hytaýlylar mis teňňeleri ýürek we aşgazan agyrylaryny, şeýle hem peşew haltasynyň kesellerini bejermek üçin derman hökmünde ulanypdyrlar.
Misiň güýji dowam edýär. Kiwiliň topary birnäçe ýyl mundan ozal Nýu-Ýork şäheriniň Grand Central Terminalyndaky köne reýkalary barlady. "Mis 100 ýyldan gowrak wagt mundan ozal goýlan güni ýaly işleýär" diýip, ol aýdýar. "Bu zat berk we mikroblara garşy täsiri ýitip gitmeýär."
Ol nähili işleýär?
Misiň özüne mahsus atom düzümi oňa goşmaça öldüriji güýç berýär. Misiň daşky orbital gatlagynda oksidlenme-dikeldiş reaksiýalaryna aňsatlyk bilen gatnaşýan erkin elektron bar (bu bolsa metaly gowy geçiriji edýär).
Mikrob misiň üstüne düşende, ionlar patogeni raketalaryň hüjümi ýaly partladýar, öýjükleriň dem almagyna päsgel berýär we öýjük membranasynda ýa-da wirus örtüginde deşikler döredýär we, esasanam gurak ýüzlerde öldürmegi çaltlaşdyrýan erkin radikallary döredýär. Iň esasysy, ionlar bakteriýalaryň ýa-da wirusyň içindeki DNK-ny we RNK-ny gözläp ýok edýär we dermana çydamly superböcekleri döredýän mutasiýalaryň öňüni alýar.
COVID-19 mis ýüzünde ýaşap bilermi?
Täze bir gözleg, koronawirus pandemiýasyna sebäp bolan SARS-CoV-2 wirusynyň misde 4 sagadyň içinde ýokuşmaýandygyny, plastik ýüzlerde bolsa 72 sagadyň dowamynda ýaşap bilýändigini ýüze çykardy.
Misiň antimikrob häsiýetleri bar, ýagny ol bakteriýalar we wiruslar ýaly mikroorganizmleri öldürip bilýär. Şeýle-de bolsa, mikroorganizmiň öldürilmegi üçin mis bilen aragatnaşykda bolmagy zerurdyr. Bu "kontakt öldürme" diýlip atlandyrylýar.
Antimikrob misiň ulanylyş ugurlary:
Misiň esasy ulanylyşlarynyň biri hassahanalarda ulanylýar. Hassahana otaglaryndaky iň zyýanly ýüzler - düşek reýkalary, çagyryş düwmeleri, oturgyç gollary, tagta stoly, maglumat girişi we damar diregi - we olaryň ýerine mis bölekleri döredildi.
Adaty materiallardan ýasalan otaglar bilen deňeşdirilende, mis bölekleri bolan otaglaryň ýüzlerinde bakteriýalaryň sany 83% azaldy. Mundan başga-da, näsaglaryň ýokuşma derejesi 58% azaldy.
Mis materiallary mekdeplerde, azyk senagatynda, ofislerde, myhmanhanalarda, restoranlarda, banklarda we ş.m. mikroblara garşy ýüzler hökmünde hem peýdaly bolup biler.
Ýerleşdirilen wagty: 2021-nji ýylyň 8-nji iýuly