Planetanyň iň möhüm metallarynyň biri misdir. Ol bolmasa, biz çyralary ýakmak ýa-da telewizor görmek ýaly adaty zat hökmünde kabul edýän zatlarymyzy edip bilmeýäris. Mis kompýuterleriň işlemegini üpjün edýän damarlardyr. Missiz awtoulaglarda syýahat edip bilmeris. Telekommunikasiýalar ölerdi. Litiý-ion batareýalary bolsa mis bolmasa asla işlemezdi.
Litiý-ion batareýalary elektrik zarýadyny döretmek üçin mis we alýumin ýaly metallary ulanýar. Her bir litý-ion batareýasynyň grafit anodlary, metal oksidi katodlary bar we bölüji bilen goralýan elektrolitleri ulanýar. Batareýany zarýadlamak litý ionlarynyň elektrolitlerden akmagyna we birikme arkaly iberilýän elektronlar bilen birlikde grafit anodynda toplanmagyna sebäp bolýar. Batareýany rozetkadan aýyrmak ionlary gelen ýerlerine gaýtaryp iberýär we elektronlary elektrik energiýasyny döredýän zynjyrdan geçmäge mejbur edýär. Ähli litý ionlary we elektronlar katoda gaýdyp gelenden soň batareýa boşalýar.
Eýsem, mis litium-ion batareýalarynda nähili rol oýnaýar? Anod döredilende grafit mis bilen birleşýär. Mis oksidlenmäge, ýagny bir elementiň elektronlarynyň başga bir elemente ýitýän himiki prosesine çydamlydyr. Bu bolsa korroziýa sebäp bolýar. Oksidleniş himiki maddalar we kislorod element bilen özara täsirleşende bolýar, meselem, demriň suw we kislorod bilen aragatnaşykda bolmagy pos döredýän ýaly. Mis, esasan, korroziýa garşy durnuklydyr.
Mis folgaesasan litium-ion batareýalarynda ulanylýar, sebäbi onuň ölçegi bilen hiç hili çäklendirme ýok. Ony isleýşiňiz ýaly uzynlykda we isleýşiňiz ýaly inçe görnüşde ulanyp bilersiňiz. Mis tebigaty boýunça güýçli tok ýygnaýjydyr, ýöne ol toguň ajaýyp we deň derejede ýaýramagyna hem mümkinçilik berýär.
Mis folgasynyň iki görnüşi bar: rulonly we elektrolitik. Esasy rulonly mis folga her bir senet we dizaýn üçin ulanylýar. Ol rulonly ştiftler bilen basylanda ýylylyk girizmek prosesi arkaly döredilýär. Tehnologiýada ulanylyp bilinýän elektrolitik mis folgasyny döretmek has çylşyrymly. Ol ýokary hilli misi kislotada eremekden başlaýar. Bu bolsa elektrolitik örtük diýilýän proses arkaly mise goşup bolýan mis elektrolitini döredýär. Bu prosesde elektrik energiýasy bilen zarýadlanan aýlanýan barabanlarda mis folga mis elektrolitini goşmak üçin ulanylýar.
Mis folgasynyň kemçilikleri ýok däl. Mis folgasy egrilip bilýär. Eger şeýle bolsa, energiýanyň ýygnalmagyna we ýaýramagyna uly täsir edip biler. Mundan başga-da, mis folga elektromagnit signallar, mikrotolkun energiýasy we güýçli yssylyk ýaly daşarky çeşmelerden täsirlenip biler. Bu faktorlar mis folgasynyň dogry işlemek ukybyny haýalladyp ýa-da hatda ýok edip biler. Şorlar we beýleki kislotalar mis folgasynyň netijeliligini peseldip biler. Şonuň üçin hem şeýle kompaniýalar...CIVENMetallar mis folga önümleriniň dürli görnüşlerini döredýär.
Olar ýylylyga we beýleki päsgelçiliklere garşy göreşýän goragly mis folgasyna eýe. Olar çap edilen elektron platalar (PCB) we çeýe elektron platalar (FCB) ýaly belli önümler üçin mis folga öndürýärler. Elbetde, olar litium-ion batareýalary üçin mis folga öndürýärler.
Litiý-ion batareýalary, esasanam awtoulaglarda Tesla öndürýänleri ýaly induksiýa hereketlendirijilerini hereketlendirýändigi üçin has köp ulanylýar. Induksiýa hereketlendirijilerinde hereket edýän bölekler az we has gowy öndürijilik bar. Şol wagt elýeterli bolmadyk güýç talaplary sebäpli induksiýa hereketlendirijileri elýeterli däl hasaplanýardy. Tesla muny litý-ion batareýa öýjükleri bilen amala aşyryp bildi. Her bir öýjük aýratyn litý-ion batareýalaryndan ybarat bolup, olaryň hemmesiniň üstünde mis folga bar.
Mis folga islegi ep-esli ýokary derejä ýetdi. Mis folga bazary 2019-njy ýylda 7 milliard amerikan dollaryndan gowrak girdeji gazandy we 2026-njy ýylda 8 milliard amerikan dollaryndan gowrak girdeji gazanmagy garaşylýar. Bu, awtoulag senagatyndaky içki ýanma hereketlendirijilerinden litium-ion batareýalaryna geçmegi wada berýän üýtgeşmeler bilen baglanyşyklydyr. Şeýle-de bolsa, kompýuterler we beýleki elektronika hem mis folga ulanýandygy sebäpli, awtoulaglar täsirlenen ýeke-täk pudak bolmaz. Bu diňe bahasynyňmis folgageljek onýyllykda hem ýokarlanmagyny dowam eder.
Litiý-ion batareýalary ilkinji gezek 1976-njy ýylda patentlendi we olar 1991-nji ýylda köpçülikleýin öndürilerdi. Ondan soňky ýyllarda litý-ion batareýalary has meşhur bolar we ep-esli kämilleşdirilerdi. Awtomobillerde ulanylyşyny göz öňünde tutup, olaryň gaýtadan zarýadlanýan we has netijeli bolandygy üçin ýanýan energiýa garaşly dünýäde başga ulanylyşlaryny tapjakdygyny aýtmak bolar. Litiý-ion batareýalary energiýanyň geljegidir, ýöne mis folgasyz olar hiç zat däl.
Ýerleşdirilen wagty: 2022-nji ýylyň 25-nji awgusty