Mis folgasy, bu örän inçe mis list, örän inçe we çylşyrymly önümçilik prosesine eýedir. Bu proses, esasan, misiň çykarylmagyny we arassalanmagyny, mis folgasynyň öndürilmegini we gaýtadan işlenişden soňky ädimleri öz içine alýar.
Ilkinji ädim misiň çykarylmagy we gaýtadan işlenilmegidir. Birleşen Ştatlaryň Geologiýa gullugynyň (USGS) maglumatlaryna görä, mis magdanynyň dünýä möçberinde öndürilişi 2021-nji ýylda 20 million tonna ýetdi (USGS, 2021). Mis magdany çykarylandan soň, owradyş, üwemek we flotasiýa ýaly ädimler arkaly takmynan 30% mis mukdary bolan mis konsentraty alnyp bilner. Soňra bu mis konsentratlary eretmek, konwertor arassalamak we elektroliz ýaly gaýtadan işlenme prosesinden geçýär we netijede 99,99% çenli arassalykly elektrolitik mis alynýar.
Soňra mis folga öndürmek prosesi gelýär, ony öndürmek usulyna baglylykda iki görnüşe bölmek bolýar: elektrolitik mis folga we rulonly mis folga.
Elektrolitik mis folga elektrolitik proses arkaly ýasalýar. Elektrolitik elementde mis anod elektrolidiň täsiri astynda ýuwaş-ýuwaşdan ereýär we tok bilen herekete getirilýän mis ionlary katoda tarap hereket edýär we katodyň ýüzünde mis çökündilerini emele getirýär. Elektrolitik mis folganyň galyňlygy adatça 5-den 200 mikrometre çenli bolýar, ony çap edilen elektron plata (PCB) tehnologiýasynyň zerurlyklaryna laýyklykda takyk gözegçilik edip bolýar (Yu, 1988).
Beýleki tarapdan, rulonly mis folga mehaniki usulda ýasalýar. Birnäçe millimetr galyňlykdaky mis listden başlap, ol rulon arkaly ýuwaş-ýuwaşdan inçelýär we ahyrsoňy mikrometr derejesinde galyňlykdaky mis folga öndürilýär (Coombs Jr., 2007). Bu görnüşli mis folga elektrolitik mis folgadan has ýumşak ýüze eýedir, ýöne ony öndürmek prosesi has köp energiýa sarp edýär.
Mis folga öndürilenden soň, adatça, onuň işini gowulandyrmak üçin gaýtadan işlenmeli, şol sanda ýumşadylmaly, ýüzleý işlenmeli we ş.m. bolmaly. Mysal üçin, ýumşadylmaly mis folganyň süýümliligini we berkligini ýokarlandyryp biler, ýüzleý işlenmeli bolsa (meselem, oksidlenme ýa-da örtük) mis folganyň korroziýa garşylygyny we ýelmeşmegini ýokarlandyryp biler.
Gysgaça aýdylanda, mis folga öndürmek we öndürmek prosesi çylşyrymly bolsa-da, önümiň çykarylyşy häzirki durmuşymyza çuňňur täsir edýär. Bu tehnologik ösüşiň, tebigy serişdeleri takyk önümçilik usullary arkaly ýokary tehnologiýaly önümlere öwürmegiň ýüze çykmagydyr.
Şeýle-de bolsa, mis folga öndürmek prosesi energiýa sarp edilişi, daşky gurşawa täsir we ş.m. ýaly käbir kynçylyklary hem döredýär. Hasabata görä, 1 tonna mis öndürmek üçin takmynan 220 GJ energiýa gerek bolýar we 2,2 tonna uglerod dioksidi zyňyndylaryny döredýär (Northey we beýlekiler, 2014). Şonuň üçin mis folga öndürmegiň has netijeli we ekologiýa taýdan arassa usullaryny tapmalydyrys.
Mümkin çözgütleriň biri mis folga öndürmek üçin gaýtadan işlenen mis ulanmakdyr. Gaýtadan işlenen mis öndürmegiň energiýa sarp edilişiniň ilkinji misiň energiýa sarp edilişiniň diňe 20% -ine deňdigi we mis magdanynyň serişdelerini ulanmagy azaldýandygy habar berilýär (UNEP, 2011). Mundan başga-da, tehnologiýanyň ösmegi bilen, biz has netijeli we energiýa tygşytlaýjy mis folga öndürmek usullaryny işläp düzüp, olaryň daşky gurşawa täsirini has-da azaldyp bileris.
Netijede, mis folgasynyň öndürilişi we öndürilişi kynçylyklara we mümkinçiliklere baý tehnologik ugurdyr. Biz uly ösüşlere eýe bolsak-da, mis folgasynyň daşky gurşawymyzy goramak bilen birlikde gündelik zerurlyklarymyzy kanagatlandyryp bilmegini üpjün etmek üçin henizem köp iş edilmeli.
Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 8-nji iýuly